Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 12 maart 2019

Te weinig stemlocaties in Waalre (D66 maakt zich grote zorgen)

Voorzitter,

De fractie van D66 heeft deze interpellatie aangevraagd omdat wij ons zorgen maken over het aantal stemlokaties in Waalre en de mogelijkheid voor alle inwoners om zelfstandig hun stem te kunnen uitbrengen. Ik zal onze zorgen met u delen en kan u alvast vertellen dat deze zorgen ook worden gedeeld. En niet door de minsten.

Even concreet waar wij het over hebben vanavond.

Het college van B&W is verantwoordelijk voor de organisatie van het proces rondom de verkiezingen. In dit geval die van 20 maart als er twee verkiezingen plaatsvinden.

Zonder daar de raad over te informeren heeft het college besloten om het aantal stemlokalen (bedoeld wordt het aantal lokaties) terug te brengen van 7 naar 4. Even ter herinnering, enkele jaren geleden waren er nog 9 in Waalre en vroeger zelfs nog meer.
Van deze vier lokaties is er geen enkele meer in of nabij de centra en gebieden waar veel ouderen wonen. Zoals Eeckenrhode, waar de bewoners nu of 1,5 km heen en 1,5 km terug moeten lopen of uren met de buurtbus moeten reizen. Alleen maar om hun stemrecht te kunnen uitoefenen. Maar zo zijn er ook nog andere lokaties binnen onze gemeente aan te wijzen.

We maken ons in Nederland al jaren druk over de opkomst tijdens de verkiezingen. Allerlei pogingen worden er gedaan om deze opkomst groter te krijgen. Een onderzoek van de Universiteit van Tilburg heeft al eerder uitgewezen dat er een relatie ligt tussen de opkomst en het aantal en de bereikbaarheid van stemlokalen.

Vanaf 1 januari 2019 moeten de stemlokalen zelf ook volledig toegankelijk zijn voor iedere stemgerechtigde, ongeacht zijn of haar lichamelijke, mentale of geestelijke beperking. Maar dan moet je er natuurlijk wel kunnen komen.

In de kieswet staat nadrukkelijk: ,,Een gemeente is verantwoordelijk om het kiesproces zo in te richten dat alle inwoners zelfstandig hun stem kunnen uitbrengen.” En “Uiteraard is van belang dat de toegankelijkheid van het verkiezingsproces is gewaarborgd”.

In het contact dat wij hierover hadden met de kiesraad werd hier nadrukkelijk op gewezen: de verantwoordelijkheid die gemeenten hebben dat alle inwoners ongeacht hun persoonlijke situatie zelfstandig hun stem moeten kunnen uitbrengen.

Ook het ministerie van BZK wijst op het belang dat de overheid hecht aan de mogelijkheid van alle stemgerechtigden om zelfstandig hun stem te kunnen uitbrengen. Tijdens het gesprek met het ministerie werd ook gewezen op een brief en een circulaire uit 2018 van de minster van Binnenlandse zaken aan alle colleges in Nederland.
Hierin schrijft minister Ollongren: “Het is de taak van de overheid om er zoveel mogelijk voor te zorgen dat de kiezers die mogen stemmen, ook kunnen stemmen.”
En verder….
“Ik ga ervan uit dat u zorgt voor een voldoende aantal stemlokalen, zodat de verkiezing toegankelijk is voor iedereen die in een stemlokaal een stem wil uitbrengen”

Het adviseren van mensen om anderen te machtigen hun stem uit te brengen puur vanwege het feit dat het stemlokaal te ver weg is gelegen, wordt door het ministerie oneigenlijk en onjuist genoemd. Machtigen is bedoeld voor kiezers die niet zelf hun stem kunnen uitbrengen door bijvoorbeeld afwezigheid of ziekte. Niet omdat het stemlokaal te ver weg is.

Het College voor de Rechten van de Mens in Nederland is een onafhankelijk toezichthouder voor de mensen rechten in Nederland. Een van haar taken is het houden van toezicht op de uitvoering van de mensen rechten in Nederland.
Ter informatie: voor degenen die dit college niet kennen: Het College is het nationaal instituut voor de rechten van de mens, gebaseerd op de Nederlandse wet op de mensenrechten en de leden worden benoemd door het parlement en beëdigd door het kabinet. En daarmee vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer en de Nationale Ombudsman.

Een van de taken die het college heeft, is in het kader van het project ‘Onbeperkt Stemmen’ de beoordeling van de toegankelijkheid van de komende verkiezingen

In een eerste reactie geeft dit college aan dat er in deze situatie (bedoeld wordt Waalre) zelfs mogelijke sprake is van discriminatie op leeftijd en lichamelijke beperking. “Het lagere aantal stembureaus in Waalre zal ook voor mensen met een beperking problematisch kunnen zijn.”

En gelooft u mij; het college is niet over een nacht ijs gegaan. Het college overweegt dan ook deze kwestie op te pakken. (afhankelijk van de uitkomst in Waalre)

Voorzitter, de kieswet zegt dat het college van een gemeente bepaalt hoeveel stemlocaties er in een gemeenten zijn. Er wordt geen richtlijn gegeven anders dan de voorwaarden zoals in de wet gesteld dat mensen ook daadwerkelijk moeten kunnen stemmen. De Kiesraad geeft aan dat er in Nederland gemiddeld één stembureau op 1400 inwoners is en noemt dat een ‘te adviseren aantal’. In Waalre is dat bij slechts vier locaties slechts één op de 4400 inwoners.

De wet geeft aan dat het college de raad moet informeren, zeker daar waar mogelijk het onbelemmerd kunnen uitbrengen van het stemrecht in geding is of kan zijn. En het college heeft de gemeenteraad op geen enkele wijze betrokken bij deze keuze, niet vooraf noch achteraf. Terwijl het voor de hand kan liggen dat een zo drastische beperking belemmering in de hand kan werken.
Dit blijkt ook wel uit het item dat studio040 heeft gemaakt waarin zowel de manager van Eeckenrhode als ouderen in deze uitzending aangeven dat veel mensen niet zullen gaan stemmen.

Betekent dit dat het college dan ook gewoon vrij spel heeft. nee, dat ook niet.
Bestaande jurisprudentie wijs dat uit.

In 2016 heeft de rechter in kort geding de gemeente Son en Breugel gedwongen het aantal stemlocaties te stellen op minimaal 7. Ook hier was aanvankelijk sprake van een drastische beperking van het aantal stemlokaties. Saillant detail: Son en Breugel is qua inwoners ongeveer gelijk aan Waalre en bestaat ook uit twee kernen.

De voorzieningenrechter oordeelt dat zorgvuldig moet worden omgegaan met de organisatie van het stemmen bij verkiezingen en referenda om te vermijden dat daarmee de uitkomst, al dan niet onbedoeld, wordt beïnvloed. (Hiermee doelt de rechter op het niet gaan stemmen omdat de stemlokalen niet goed bereidbaar zijn)

De rechter oordeelt letterlijk Citaat: “De gemeente handelt in strijd met die ongeschreven zorgvuldigheidsnorm door zonder afdoende redenen het aantal stembureaus zo drastisch te verlagen. Dat is onrechtmatig.”

Mede om deze reden dringen wij het er bij het college op aan het aantal stembureaus in Waalre te verruimen. En zullen zonodig hiervoor een motie indienen. Maar we gaan er van uit dat dit niet nodig zal zijn.

Fractie D66 Waalre